Nawet zdajesz sobie sprawy, siedząc wygodnie w tym fotelu i popijając pewnie coś ciepłego, jak wiele krzywd dzieje się w tym momencie. Jak wiele bólu doświadczają setki, jak wiele łez wylewają tysiące. Jest tu trochę ponad 7 miliarda dusz, w tym pomieszczeniu zwanym światem, a co najmniej połowie z nich nie żyje się zbyt dobrze. A my klikamy. Fotografujemy jedzenie, oglądamy videoblogi, martwimy się spadającymi statystykami na Facebooku bardziej niż wojną na Ukrainie. Klikamy nadal. Nadal beznamiętni wobec tego pomieszczenia, gdzieś z dala od jego centrum tworzymy własny światek, własną bazę nadawania. I powiem Ci jedno: to niesamowicie niebezpieczne.

Maja chodzi do trzeciej gimnazjum, to moja rówieśniczka, ale oprócz wieku nie łączy nas nic innego. Ja uwielbiam rozmawiać, przebywać wśród ludzi, podczas gdy ona – unika kontaktu wzrokowego, nie mówi za wiele, jest "dziwna, milcząca, zamknięta na cztery spusty w swoim świecie". Ale nic nie dzieje się bez przyczyny. Ona także zbudowała własną fortecę bólu, zamknęła się i odizolowała od świata. Wylała te tysiące łez i setki godzin przeleżała w cierpieniu. Jej przeszłość składa się zagadnień: demoralizacja, problemy w szkole, gwałt, brak wsparcia rodziców, samobójstwo i przejęcie tytułu głowy rodziny. Te przykre doświadczenia sprawiają, że nastolatka zmienia szkołę, gdzie odkrywa oczyszczające właściwości pasji oraz kogoś, kto naprawdę uratuje ją przed samą sobą.

Każde słowo boli bardziej. Każdy akapit rani mocniej, a każdy rozdział niszczy intensywniej. Takie uczucia towarzyszą mi po lekturze, po której chyba nigdy się nie otrząsnę. I wiecie co jest najlepsze? My tak wszyscy jaramy się Colleen Hoover, "Morzem Spokoju" Katji Millay czy powieściami Rachel Van Dyken, nie wiedząc, że nasza rodzima autorka – Angieszka Olejnik, wydała coś na skalę podobną, jeśli nie większą. Bo różnica między nimi jest zasadnicza – młodzieżówki i NA zwykło się pisać jak niespodzianki: super początek, pełen optymizm i BUM! "Gwiazd Naszych Wina" zostało tak napisane, "Hopeless" zostało tak napisane, "Love, Rosie" zostało tak napisane. A w "Zabłądziłam" od początku coś nie pasuje. Klimat iście jesienny – depresyjny, dołujący. Dający do myślenia. Bohaterka nie uzasadnia swojej niechęci do alkoholu, choć w jej spojrzeniu widocznie widać pogardę i hektolitry żalu, nie uzasadnia też nieobecności na domówkach, choć w sposobie jakim się tłumaczy można wyczuć masę niechęci i obrzydzenia. Coś ukrywa, to pewne. Za czytelnikiem non-stop podąża uczucie, że coś tutaj nie gra, że Maja nie mówi nam najistotniejszej ze wszystkich rzeczy. Główny problem specjalnie zostaje pomijany, choć kawałki układanki jesteśmy w stanie zaobserwować sami: zaniedbane mieszkanie, pusta lodówka, apatyczna zombie-matka uzależniona od męża i córki. Problematyka utworu jest cieniem – krząta się, zagląda do innych wątków i jest, lecz nie na tyle dobrze, by ujawnić swoją tożsamość.

"Zabłądziłam" powala między innymi językiem. Normalnym, polskim (sic!) i bez przesadnych wygibasów w składni, lecz – wszystko umiejętnie opisującym. Początkowo nie wierzyłam, że ta powieść to pierwsze dzieło autorki. Ogólnie słowa takie jak, polska książka i debiut nie zawsze cieszą się zachwycającymi opiniami, lecz w tym przypadku – owszem. Język jest tak staranny i sumiennie ujmujący każdy szczegół, że zakończenia rozdziałów po prostu zwalają z nóg. Zmiatają. I na tym polega ta różnica, o której wspomniałam akapit wyżej – tutaj czytelnikowi przystaje płakać wraz z każdym słowem zwieńczającym daną część, (czyli jakieś 25 razy, gwoli ścisłości), i nie ma takiego czegoś jak wybuch. Ta książka jest pasmem takich wybuchów, niekoniecznie kolosalnych, ale razem tworzących coś potężnie destrukcyjnego; wulkanem wyrzucającym lawę w równych odstępach czasu i również tych najmniej przewidywanych. Kolejną rzeczą, która mnie ogromnie zaskoczyła byli bohaterowie. Nie było tu wyolbrzymiania wieku i kłamstw odnoście dojrzałości: wszyscy byli tak naturalni, jak tylko to możliwe a nawet bardziej.

"Zabłądziłam" to więcej niż dobra książka. Każda stronica wzrusza bardziej niż poprzednia, zaskakując czymś, co w ogóle nie przyszłoby nam do głowy. Jest nieprawdopodobnie dobrym debiutem polskiej autorki, którą poznać powinni przede wszystkim fani Hoover, Dyken, Millay i wszystkich innych autorek NA/YA, oraz – każdy człowiek w każdym wieku z odrobiną empatii i wrażliwości. Cudownie napisana, niesamowicie ujmująca i świetnie wydana. Nie dopatrzyłam się żadnych wad. Życzę sobie i Wam więcej tak wartościowych lektur.

Nawet nie wiecie jak bardzo chciałam dziś napisać o tym, jak Rainbow Rowell skradła moje serce, jak mnie wzruszyła, jaki ogień wybuchnął między mną a bohaterami – tytułowymi Eleonorą i Parkiem – i jak oczarowana jestem całokształtem: lekkością pióra, nieidealnymi postaciami, subtelnością ich związku. Tylko że to nie jest do końca prawda, bo o ile Rowell pisze dobrze, młodzieżowo i lekko, to niekoniecznie na tyle umiejętnie by stworzyć powieść ciekawą, pełnowymiarową. A miało być tak pięknie, co?

Akurat Eleonora piękną nazwać się nie może – nie dość, że natura nie dała jej figury i w miarę posłusznych włosów o normalnym kolorze, to jeszcze ulokowała ją w rodzinie jaką tworzy jej matka i ojczym, który bohaterkę traktuje jak dziwoląga, upokarza przy każdej najbliższej okazji a życie przy nim wygląda jak pole minowe pełne tykających bomb. Eleonora przykuwa wzrok krawatami owiniętymi wokół nadgarstków, rozciągniętymi flanelowymi koszulami, które nosi. Nie dziwmy się zatem, że gdy dziewczyna pierwszego dnia szkoły wsiada do autobusu, a na jej widok wybuchają z podniecenia wszyscy hejterzy, cwaniacy i zwolennicy ciętych zaczepek. Gdzieś wśród nich siedzi on, Park, czyli Koreańczyk w połowie, którego reputacja zapewniła dość bezpieczne miejsce na środku autokaru, który – nie wiedząc czemu – robi miejsce rudowłosej by do końca dnia nie odezwać się do niej ani słowem. A mówią, że liczy się pierwsze wrażenie.

Bo gdyby faktycznie się liczyło książkę tę oceniłabym 13/10. Trzy strony rekomendacji opływających w zachwytach czytelniczkach na początku pozwoliły mi myśleć, że może faktycznie będzie idealnie, oceny na LC też były całkiem niezłe, a blogi oszalały. Co więc poszło nie tak? Ja rozumiem, że to YA, gatunek lekki itd., ale wymagałabym jakiegoś wątku nieopierającego się na dwójce bohaterów i ich rodzinach. To było po prostu nużące. Nieciekawe. W dodatku te wszystkie ciężkie tematy: ojczym Eleonory, problemy finansowe, przemoc w rodzinie i brak akceptacji ze strony rodziców Parka na tle ich miłości są jak puste hasła, bezbarwne i płaskie. To pojęcia ważne i zasługujące na omówienie, lecz nie tak, nie w ten sposób. Nie tak pobłażliwie, nie tak po łebkach. Nie wczułam się w sytuacje bohaterów, nie przejęłam się zbytnio ich losem, więc automatycznie oczekiwałam czegoś obok, czegoś co zaplusowałoby u mnie kiedy to Eleonora z Parkiem sobie nie radzili, czegoś co wyda się słodkie, jakim to słowem recenzenci i recenzentki określali powieść. Mianem "słodkiej" właśnie.

A mnie było po niej niedobrze. Zbyt bardzo frustrują mnie takie książki: pełne porażek życiowych, kompleksów i bójek; czuję się przytłoczona kiedy obserwuję jak ludziom życie wali się na głowę, a nie potrafię zarazem stwierdzić, czy za zabieg ten należy się plus czy minus. Plus, że książka wywołuje emocje. Minus, że po niej popadamy w doła. Z "Eleonorą i Parkiem" jest gorzko i słodko na przemian. Podczas lektury czułam się jakbym zamiast książki trzymała drobne stworzenie, ich związek w niektórych momentach był tak kruchy, tak delikatny, że bałam się, że wystarczy jedna sytuacja by całość runęła, prysła jak mydlana bańka, po tym jak idealnie się to okazało – i to było urocze. Jednak cała reszta? Nic ciekawego.

Hejtuję tę książkę za wielkie niedopowiedzenie, jakim stało się zakończenie. To kurde, niewybaczalne, Rowell. Jak można napisać tak słodko-gorzką książkę, z momentami które faktycznie przejmowały a potem skazać całość na śmierć? Jak można zrobić to tak szybko, jak mrugnięcie oka, wręcz niezauważalnie? "Eleonora i Park" wywołała u mnie sprzeczne uczucia, fakt, ale o mojej nienawiści do zakończenia nie byłam jeszcze tak przekonana. Niedopowiedzenia są dobre u Colleen Hoover, ale to co zrobiła Rowell nazywa się gilotyna w środku rozdziału.

Wiem, że Rainbow Rowell napisała książkę z myślą o ludziach nieidealnych. Nie tych, którzy dowiedziawszy się o upośledzeniu drugiej osoby stają się nagle aniołami stróżami i nie tych, którzy nawet w nocy mają ochotę na przebieżkę i skalpel Chodakowskiej. Tych, w których domu nie dzieje się zbyt dobrze, którzy nie mają figury modelki oraz tych, którzy mają problemy w szkole i nie cieszą się szacunkiem reszty uczniów. To właśnie największy i chyba jedyny plus tej książki – wreszcie są bohaterzy, którzy nie są ideałem człowieka. Szkoda jedynie, że autorka tak bardzo skupiła się na na ich kreacji, że nie zauważyła tła opowieści jakie pozostało – białe, nędzne, nudne. Bez żadnych wątków pobocznych, bez ciekawostek, bez bliższej historii innych bohaterów. Wydaje mi się, że albo autorka była zbyt zagubiona by wychwycić ten problem lub zbyt leniwa by dopisać parę stron. Też bywam trochę leniwa, więc wykorzystam okazję: nie przedłużając – "Eleonora i Park" to powieść całkiem w porządku, ma problemy i ma romans. Nie ma za to reszty ważnych dla powieści aspektów, raz jest maksymalnie beznamiętna i a raz niebywale frustrująca oraz słodko-gorzka, co sprawia, że pewnie o niej zapomnę i osobiście raczej nikomu nie polecę. Ale można spróbować, jasne – tylko proszę, nie spodziewajcie się czegoś wielkiego.

Przepraszam, mówi. Jest zmęczona, potargana, jest też widocznie przejęta i przygnębiona przede wszystkim. W twarz mi rzuca, że nie wie dlaczego, jak i kiedy, odwraca się, unosi rąbki sukienki i jak ta laska z High Hopes ze spływającym tuszem na policzkach ucieka przed konsekwencjami. Postradała zmysły? Nie, po prostu jest winna. Każda łza każdej i każdego z nas ciąży jej na sercu, oddałyśmy i oddaliśmy jej własne, a ona zbezcześciła ten cenny narząd najpierw zapewniając mu poczucie bezpieczeństwa, później zostawiając na pastwę wygłodzonych wilków. Imię ma dziewczęce, irlandzkie i dźwięczne. Jest blondynką i często się uśmiecha. Nazwisko zna każdy; na świecie powoli staje się kolejnym Kowalskim, Smithem lub niemieckim Schulzem.

Colleen Hoover. To ona uświadomiła mi, że nic nie dzieje się bez przyczyny, że życie jest niekończącym się pasem zdarzeń i przeznaczeń. To ona uświadomiła mi, że w książce zakochać się można na zabój, po uszy i beznadziejnie.

To książka piękna na zewnątrz i piękna w środku, którą trudno ująć w słowach. Porusza problematykę szeroko pojętą: począwszy od innowacyjnego stylu bycia, po przykre wspomnienia z przeszłości. „Hopeless” nie da się nie kochać. Wzbraniałam się, w końcu kupiłam, ale omijałam wzrokiem. Nie czytałam opisu, nie chciałam patrzeć na recenzje. Czasem tylko dotykałam niezwykle miękkiej okładki i zastanawiałam się, co takiego kryje ona w sobie, że ludzie aż tak na nią reagują. A kryje niesamowicie wiele.

Sky od trzynastu lat swoje małe niebo ma w domu Karen – adoptowanej matki, niezwykle wyrozumiałej, serdecznej i wyluzowanej. Dziewczyna nie chodzi do szkoły, nie posiada Internetu, telewizora i innych nowatorskich wynalazków. Żyje sobie z Six, najlepszą kumpelą, biega codziennie rano, wieczorem spotyka się z chłopakami. Wydaje się normalna, ale niech mnie diabli wezmą, taka nie jest.

Wszystko wraca. Wspomnienia są nieuchronne, zawsze się pojawiają. Wystarczy jedno spojrzenie, a człowiek nagle odkrywa cały świat. Wystarczy jedno pójście do szkoły, jedno przypadkowe skrzyżowanie wzroku, i w końcu wystarczy jeden chłopak, który wie o Tobie więcej niż ty sama, aby świat dosłownie stanął na głowie.

W niemałym szoku jestem po przeczytaniu tej książki, bo spodziewałam się czegoś innego. Czegoś… normalniejszego, bardziej obyczajowego? Jak w „Morzu Spokoju” szukałam mroczniejszej strony, mocnego makijażu i buntu. Tyle, że tam był, a tu go zwyczajnie nie ma. „Hopeless” całą swoją beznadziejną naturą przytłacza mnie od tygodni – tę recenzję piszę bez emocji, po czasie pełnym przemyśleń, wnikliwszej analizy i teraz wiem, że to książka z przekazem mocnym jak młot Roberta Baratheona.

A zaczęła się dosyć nietypowo i jednocześnie trochę mnie zdystansowała. Spodziewałam się czegoś w typie „Śmierć nie jest taka straszna, gdy ją przeżyjesz” albo „Nienawidzę swojej lewej ręki”* a dostałam masę pocałunków, odrzucające momenty napawające irytacją. A później? Później zaczęła się moja miłość. Colleen Hoover świetnie rozłożyła zagadkowość tej książki; wieczne niedopowiedzenia, tajemnice i sekrety były powodem, dla którego prawie zarwałam noc, a opuszki palców starły mi się od przewracania kartek. Nie potrafię wymienić wad tej książki, poza trochę zniechęcającym początkiem, ponieważ ta książka jest idealna. IDEALNA. Tak – pogrubię, zapiszę drukowanymi. Początkowo jest leniwie beztroska, później poprowadzona z dramatycznym obrotem akcji. Pewnych elementów się spodziewałam, ale myślałam sobie, że to zbyt nieprawdopodobne, żeby właśnie na takie rozwiązanie zdecydowała się autorka. Widocznie mam nadprzyrodzony zmysł, bo mimo, że to się wydarzyło, i tak siedziałam wmurowana w fotel, w szczęką odgniecioną na kolanach, z rękoma drżącymi bez przerwy.

Kocham tę książkę. Kocham jej okładkę, która jest w dotyku jak kłębek chmurki. Kocham prolog, który podobnie jak w „Ostatniej Piosence” był intensywny, i destrukcyjny jak huragan, kocham też i epilog, który ścisnął mnie za serce. Wstrzymywałam się, serio. Nie chciałam płakać, bo nie płaczę przy książkach, które wzruszają. Jak na ironię, łzy lecą mi za każdym razem gdy wychodzę na domu i wiatr zawieje mi w twarz, ale nigdy przy książkach z gatunku NA i YA. Kocham tę książkę, za to że pozwalała mi wstrzymywać łzy przez większą część, a później wraz z którąś z kartek magiczny przycisk się popsuł a moja twarz zaczęła wyglądać jak po śmigusie-dyngusie. To książka-autodestrukcja. Niszczy po cichu, i zupełnie jak papieros, kartka po kartce zabija coś wewnątrz człowieka. 

Nie chciałabym, żeby ktoś odbierał tę książkę jako romans, kolejne romansidło. Proszę. Nie oceniaj. Tej książki. Pochopnie. Fakt, mamy tradycyjny schemat. Ona – nowa w szkole, zdystansowana i niezdająca sobie sprawy ze swojej zabójczej urody oraz on – chłopak, o którym dużo się słyszy, o jego wybrykach także, niezbyt ciekawej popularności. To proste jak dwa plus dwa, wystarczy dodać te dwie główne osoby i mamy gotowy romansik dla młodzieży i nie tylko, ze światłą, angielską nazwą, bo angielski jest przecież taki cool i  trendy max – New Adult. Otóż nie, moi mili. Uwierzcie, problematyka tej książki jej bardziej rozbudowana niż Nowy Jork, jest obszerniejsza niż niejedna książka Kinga, i co ważniejsze – jest tematem tabu, którego bacznie staramy się omijać, o którym nie mówi się przy dzieciach, ale który przede wszystkim jest i potrzebuje takich środków jak książka by stał się choć odrobinę zauważony.

Kocham stan, w którym znalazłam się czytając tę książkę. Wspólne wzloty i upadki, wspólne potknięcia i trudne momenty. Pokochałam bohaterów za ich wyjątkowość – każdy jest inny i ma własną cechę charakterystyczną. W takim miejscu jak zakończenie wypadałoby napomknąć co nie co o poleceniu. Boże, polecam, oczywiście. Niech mnie torturują, niech mi grożą, ja i tak polecę Wam, polecę Wam, jak żadną inną książkę. Czytajmy „Hopeless”, które jest cichą wodą, które porusza sprawy i problemy bardzo poważne, jednocześnie dając nam w prezencie otoczkę miłości i ciepła. 

To cud pełen niedomówień i tym niedomówieniem skończę i ja, bo to książka której fenomenu nie można zamknąć w paru akapitach.